« نقش و اهداف هیئت »

هیأت مذهبی یکی از نمادهای مدنی و سنّتی کشور ماست که در بافت جامعه ی ما به طور طبیعی جا افتاده و همواره مجرای خدمت و تعالی بوده است، چه از نظر وجه عبـادی و تقرب بـه خـدا، پـاکی و طهارت روح و چه از نظر کارهای خیری که از این مجرا انجام می شود.

در داخل به اصطلاح کشورهای توسعه یافته و غرب و اروپا باب شده که یکی از علائم رشد، توسعه، مدنیت و تمدن را رشدN.G.O  می دانند.

یعنی سازمانهای غیردولتی و تشکّلهای خودجوش، چیزهایی که روی دوش توده ها و عموم مردم می چرخد و پشت صحنه اش دستگاهها، دولتها و حکومتها نباشد.

واقعاً ما N.G.O  در کدام کشور داریم که هزار و دویست ، سیصد سال قدمت داشته باشد، نه تنها بسیاری از دولتها و حکومتها هیچ حمایتی از آنها   نکرده بلکه برعکس ، بسیاری از دولتها و حکومتها که غالباً فاسد و ظالم بودند با اینها مخالفت کرده با تشکیلات و دستگاه عزاداری امام حسین ع به مقابله می پرداختند. دست قطع می کردند، می کشتند ، زندان، شکنجه و ... . اما انگار یک حزب ، بسیار قوی کار کرده، در حالیکه حزبی در کار نبوده بلکه حزب اللّهی است. ملائکه پشت صحنه هستند و ائمه هدی (علیهم السلام) کارگردان و پشتیبان این صحنه هایند. این حزب، حزب عزاداری و روضه خوانی و سینه زنی امام حسینع است که از هزار و دویست ، سیصد سال پیش خودش آن را حفظ می نماید. یک تشکیلات صد در صد غیردولتی که وقتی محرم می آید موج ایجاد می کند.

اینها جز دلهایی که به عشق امام حسینu می تپد و آن قلبهای سوخته در عزای حسینu نیست. به تعبیر پیامبرr :

« ان لولدی الحسین حراره فی قلوب المؤمنین لا تبرد ابداً. »

اگر این هیئات به عنوان تشکلهای خودجوش براساس خلوص و معرفت و افزایش آگاهی جوانها و پیامهای نورانی نهضت عاشورا باشد بهتر می توانیم استفاده کنیم .

اگر ما به دنبال ایجاد نهادهایN.G.O  ( تشکل های غیردولتی)  هستیم، نیازی نیست که به دنبال مدل غربی آن بگردیم، چون قدر مسلّم در بافت جامعه ی ما جا نخواهد افتاد، چون بنا به هیأتشان ، بیرونی و القایی هستند؛ اما نهادهایی چون هیأتهای مذهبی ، هیأتی درونی و فطری دارند.

کاربردهای هیأتهای مذهبی فقط در مراسم مذهبی خلاصه نمی شود و می تواند وسعت پیدا کند. به عنوان مثال در قرن های اخیر، بارها خیزش هایی برای یک انقلاب، در بخشی از جامعه صورت گرفته است ، اما چون این خیزش از مجرای طبیعی خودش نبوده ( از مشروطیت گرفته تا 28 مرداد و ...) جواب نداده ولی به محض اینکه این حرکت در بستر طبیعی افتاده (هیأتها ، مساجد و مذهب) به طور معجزه آسایی، انرژی رها شده و حرکتی که فکر می کردند هیچ وقت به نتیجه نمی رسد به خوبی نتیجه می داد. این ناشی از روحیه ی هیأتی مردم ، به خصوص قشر جوان بود. بنابراین پدیده هایی مثل هیأتها و مساجد ، سرمایه های ملی و تاریخی ما هستند.

حضور جوانان و نوجوانان در هیأتها و مجالس عزاداری بسیار پر رنگ و جدی است . این حضور سر تا پا، برکت و سازندگی است. نوجوانان و جوانان با این کار، تمرین زندگی اجتماعی می کنند، تمرین همدلی و تشکّل .

این بسیار عجیب است که تعدادی کودک و نوجوان، گوشه ای از کوچه و خیابان چادر می زنند و دور هم جمع می شوند، پول جمع می کنند و سعی
می کنند هر کدام سهمی در عزاداری داشته باشند . هیچ نیرویی ،  هیچ وزارتخانه ای نمی تواند آنها را این طور دور هم جمع کند و به آنها کار مشترک بیاموزد، آن هم کاری که هیچ منفعت شخصی در آن نیست.

جالب اینجاست که هر کس می خواهد بیش تر، از خودگذشتگی نشان دهد و بیش تر خدمت کند، چون می خواهد ثواب بیشتری ببرد!

متأسفانه ما متوجه نیستیم که چه گنجینه های با ارزشی در کنار خود داریم. کافی است از بیرون به این قضیه نگاه کنیم تا اهمیت و ارزش آن برایمان روشن شود.

در هیأتها انگیزه ها معنوی است و در تشکل های سیاسی و اجتماعی، انگیزه ها بیشتر مادی است، پس هیأتها تأثیر گذارترند.

در طول سال، افراد جامعه تحت تأثیر بمبارانهای مختلف تبلیغی ، مادی و ... هستند. اما همین که محرم از راه می رسد. همه ی آنها جدا از پست و مقام و موقعیت اجتماعی در مجالس عزاداری حاضر می شوند و هر کدام گوشه ای از کار را می گیرند و وظایف را بین خود تقسیم می کنند، تا عزاداریِ آبرومندانه ای برای امام حسین u ترتیب دهند. سابقه ی تاریخی این هیأتها کجاست؟باید گفت ریشه های آن قرآنی است جایی که قرآن از کلمه ی حزب الله یاد می کند و همچنین در روایات جایی که امام صادق می فرماید: « جلساتی را دوست می دارم که در آن می نشینید و حدیث می گویید .»

شکل گیری، تحکیم و ترویج اعتقادات مذهبی در هیئات مذهبی صورت می گیرد. هیئت می تواند خاستگاه اندیشه های نورس گردد و این اندیشه ها در سایه ی علم و اخلاق بارور گردد.

کانونهای فرهنگی و انجمن هایی که در متن هیئات، شکل می گیرد نشانگر همین اهداف و اندیشه هاست. این کانونها و انجمن ها در جذب و رشد نوجوانان و جوانان بسیار اهمیت دارد.

برخی هیئات نیز با داشتن قرض الحسنه، مؤسسه خیریّه، دارالشفا و کمیته ی حلّ اختلافات مجری ارائه خدمات به عموم مردم می گردند.

نقشی که هیئات مذهبی دارند، یک نقش کلیدی است که متأسفانه اثر آن در ظاهر دیده نمی شود و کمتر مورد توجه توده های مردم است. معمولاً افراد به کارهایی که اثر آن در ظاهر دیده شود، مثل ساختن یک مدرسه، بیمارستان و مسجد نگاه می کنند. در حالی که هیئات مذهبی و کانون های فرهنگی با فکرتوده های مردم، ایمان و تهذیب اخلاق آنها و اصلاح فکری در ارتباط هستند . همانطور که یک میوه سالم، ثمره ی ریشه ای سالم است . یک انسان هم اگر بخواهد رفتار صالح و سالم داشته باشد، فکر او که ریشه و اصل است ، باید اصلاح شود.هیئات مذهبی و جلسات دینی ـ مذهبی ، چنین کاری را به عهده دارد. همان هدفی که انبیاء و ائمه علیهم السلام داشتند و آن هدایت مردم و آشنایی با دین خدا بود در واقع هدف تأسیس هیئات کانون های فرهنگی است.

از آنجایی که همواره بین هدف و ماهیّت یک حرکت و پایگاه و کانونی که آن حرکت و رفتار از درون آن شکل می گیرد و سازماندهی می شود، سنخیّت آشکاری وجود دارد، می توان گفت که یکی از شاخصهای بیانگر ماهیت رفتارهای سیاسی مردم ایران کانونهای الهام بخش و جهت دهنده به رفتارها است که حرکت های انقلابی مردم از درون آنها شکل گرفته ، سازماندهی شده و به راه افتاده است؛ به اعتراف همه تحلیل گران ، پژوهشگران و شاهدان انقلاب اسلامی، مساجد، نمازهای جمعه و جماعت و مجالس وعظ و خطابه و نیز حسنیه ها و هیأتهای مذهبی (مراکزی که برای بزرگداشت یاد و خاطره امام حسینu و شهدای دیگر برپا شده اند) مهمترین نهادها و کانال هایی بودند که نقش عمده و بی بدیلی در مسیر انقلاب اسلامی ایفا نمودند. این موضوع به روشنی نمایانگر نقش فرهنگ اسلامی و شیعی در بسیج سیاسی مردم و پیشبرد اهداف انقلابی آنان می باشد .