« روضه خوانی و وظیفه مداح »
علت نام گذاری روضه
سوال :
در ابتداء این بخش لطف فرموده و در مورد تاریخچه روضه خوانی و اینکه چرا اصلا به این نام مصطلح شده است توضیحاتی بیان فرمایید؟
جواب :
بله مخفی نماند که گریانیدن مومنین و شعر خواندن برای مومنین و واداشتن آنان به گریستن بر مصائب اهل بیت (ع) در شرع مطهر عبادات ممدوحه مستحسنه به حساب آمده است. که ثواب های جزیله ای برای آن مقرر نموده اند. اما در مورد سوال باید عرض کنم که شعر خواندن و گریاندن بر مصائب اهل بیت (ع) از زمان خود معصومین (ع) و به تشویق خود حضرات بوده است اما چرا حالا به این نام روضه مشهور شده است. بر می گردد به سال 900، زیرا قبل این سال این صنف افرادی که به این کار مشغول بودند اسم مخصوص نداشتند تا عصر فاضل متبحر ملاحسین کاشفی (ره) روضه الشهداء را تالیف نمود مردم در مجالس مصیبت از آن کتاب می خواندند و چون کتاب دارای اغلاق سختی بود هر کس از عهده خواندن آن بر نمی آمد بلکه اشخاص مخصوصی بودند که آن کتاب را آموخته و در مجالس عزاداری می خواندند به همین دلیل ایشان معروف به روضه خوان یعنی خواننده کتاب روضه الشهداء شدند. که کمک کار آنها بالا گرفت و مطالب دیگر از اشعار و مواعظ نیز بیان می نمودند.
گریاندن عبادت است
سوال :
آیا گریاندن مردم در مصائب آل محمد (ع) عبادت محسوب می شود؟
جواب :
گریاندن مومنین بر مصائب آل محمد (ع) مثل گریستن، از عبادات موکده و مستحبات مرغوبه است و برای آن ثواب ها و اجرهایی مهیا نموده اند.
نحوه عبادت صحیح
سوال :
حال که بیان شد گریاندن در مصائب اهل بیت (ع) عبادت می باشد. در اینجا بفرمایید این عبادت را به چه نحوی باید انجام داد ؟
جواب :
این عبادت مانند سایر عبادات است که در هنگام انجام آن جز رضای خداوند و خشنودی رسول خدا و ائمه هدی (ع) غرض و مقصد دیگر نباید داشته باشد و اگر غرضی هم از این کار دارد فقط باید به دنبال ثواب هایی که وعده داده شده، باشد و یا به دنبال پاک شدن از گناهان باشد که این اغراض با اخلاص در عمل منافاتی ندارند و اگر به جای رضای خدا به دنبال جذب قلوب مردم و یا مال آنها به سوی خود باشد خود را به مهالک عظیمه انداخته است که امید نجات در آن نیست .
روضه خوانان نوکران امام حسین (ع)
سوال :
آیا این اعتقاد صحیح است که بگوییم روضه خوانان جزء نوکران خاص و سر افراز حضرت امام حسین (ع) هستند؟
جواب :
بله به مقتضای اخبار و روایات بسیاری است که در ثواب با همه شنوندگان و گریه کنندگان و خدمتگزاران شریک و سهیم خواهند بود و از خادمان و چاکران سرافراز آن حضرت شمرده می شوند.
تفاوت روضه خوانان
سوال :
آیا همه روضه خوانان دارای این مقام بالا می باشند؟
جواب :
خیر، بلکه رسیدن به این رتبه جلیله مشروط به شروطی است که با نبودن آنها زحمت ها بی فایده و رنج ها بی نتیجه خواهد بود و گاهی اسامی ایشان با نداشتن این شروط العیاذبالله یا در دفتر کسبه و تجار یا در دیوان کاذبین و خاسرین و مشرکین درج خواهد شد.
شروط روضه خوانی
سوال :
آن شروطی که روضه خوان باید داشته باشد تا جزء نوکران خاص حضرت اما حسین (ع) بشمار آید را بیان نمایید؟
جواب :
بر هر روضه خوانی که عزم نموده داخل در این صنف شود و به مقامات عالیه و ثواب های بی نهایت و اکرام های بی منت و اذیت که برای این زمره وعده داده اند برسد لازم است پیش از اشتغال در این فن، دو شرط را به طور جزم و اطمینان در خود ایجاد کند. تا از خطاها و کید های شیطانی آسوده شود و آن دو شرط یکی (اخلاص) است و دیگری(صدق).
خطر ریا در روضه خوانی
سوال :
حضرت استاد حاجی نوری استاد بزرگوار شیخ عباس قمی (ره) یکی از شرایط مداحان را اخلاص بیان نموده اند. مگر ریا کردن در روضه خوانی چه خطرهایی را می تواند به دنبال داشته باشد.؟
جواب :
حضرت حاجی نوری (ره) در کتاب ارجمند لولو و مرجان خطرهای ریا در روضه خوانی را به بخش های زیر تقسیم می نمایند که به طور مختصر عبارتند از:
اول) به سبب ریا و غرض فاسد که رضای غیر خدا و اهل بیت (ع) می باشد، خود را از ثواب ها و فیوضاتی که برای این طایفه مهیا نموده اند محروم می کند و به جیفه گندیده دنیا می پردازد .
دوم) این افراد داخل در جماعتی می شوند که آل محمد (ع) را سبب تجارت و معاش خود کرده اند. و امام باقر (ع) می فرماید: (ولا تستا کل الناس بنا فتفتقر) یعنی مال مردم را به سبب ما مخورید که فقیر خواهی شد. و ظاهرا مراد از فقر، فقر در دنیا و آخرت هر دو می باشد.
سوم) این افراد داخل در جماعتی می شوند که آخرت خود را به دنیا می فروشند.
رسول خدا (ع) شر الناس من باع آخرته بدنیاه و ... ) یعنی مردمان بد آن کسانی هستند که آخرت خود را به دنیایشان فروختند.
چهارم) این افراد جزء عالمان بی عمل خواهند شد که سخنان نیکویی می گویند که خود عمل نمی کنند.
سوال :
متاسفانه با این توضیحاتی که فرمودید در بعضی از افراد این صنف دیده می شود که این امور را برای کسب و تحصیل مال قرار داده اند. و مثل سایر اهل تجارت معامله می کنند و در زیادی و کمی مبلغ چانه می زنند. و یا بعضی در بالای منبر بانی می طلبند. با این حال خود را از چاکران خاص حضرت سیدالشهداء(ع) می شمرند و می گویند: آقایم امام حسین (ع) چنین کرد و یا چنین فرمود) در این مورد بیشتر توضیح دهید!
جواب :
بله متاسفانه این مطلب حقیقتی است که حضرت علامه حاجی نوری در کتاب لولو و مرجان به این مورد اشاره می فرمایند که میان این افراد با حضرت سیدالشهداء ابدا علاقه نیست. و قدر و منزلت ایشان راحتی پست تر از حمال و سبزی فروش می دانند. و بیان می دارند. هر کس که فقط ذکر مناقب و فضایل و مصائب حضرت سیدالشهداء(ع) را بیان کند سمت چاکری و نوکری آن حضرت را پیدا نمی کند، بلکه روضه خوان و مداح آن زمان جزء نوکران خاص حضرت سیدالشهداء (ع) قرار می گیرد که آنچه می گوید که آنچه می گوید برای حق عزوجل و رضای اولیائش (ع) باشد. والا کاسبی بیش نیست.
راه صحیح پو گرفتن مداحان
سوال :
این بیان شما کاملا صحیح می باشد ولیکن وقتی این مباحث را بعضا با این افراد مطرح می شود. آنان عذرهایی می آورند. مثلا می گویند ما شغل دیگری نداریم و تنها منبع معیشت زن و بچه ها همین کار می باشد. در این مورد چه باید کرد؟
جواب :
علامه حاجی نوری در این رابطه می فرمایند: ببینید ما نمی گوییم اهل علم و یا روضه خوان نباید چیزی بگیرند. بلکه ما بیان می کنیم که روضه خوان با تقوا و با دیانت باید راه جواز این قسم تجارت و محلیت آن را فرا بگیرد. و قسم جایز آن را به دست آورد. و چون در این مسئله بین علماء اختلاف بسیار است مداح با تقوا باید حکم این عمل را از مرجع تقلید خود سوال کند و طبق آن عمل نماید. تا از تبعات کسب حرام و مال حرام آسوده باشد و آخرت خود را به دنیای خود نفروشد.
سوال :
خواندن اشعار، مدح یا مصیبت، با آهنگی که انسان را به حرکت در می آورد چه حکمی دارد؟ و نیز بعضی از مداحان مطالبی را به اهل بیت (ع) در قالب داستان و رویا نسبت می دهند که با مسلمات روایی و قرآنی منافات دارد در این مورد چه حکمی است؟
جواب :
حضرت آیت الله مکارم شیرازی (دام ظله العالی) در این مورد فرموده اند. تعبیرات و کارهایی که باعث وهن مذهب می شود. حرام است همه باید از آن بپرهیزند.
حکم بی سند خواندن روضه خوانان
سوال :
گاهی از مداحان مصیبت های اهل بیت (ع) را بدون سند معتبری می خوانند و منابع خود را الهام و مکاشفه برای خود می دانند آیا نقل وقایع بدین نحو صحیح است؟ وظیفه شنوندگان چیست؟
جواب :
مقام معظم رهبری (دام ظله العالی) به این سوال چنین پاسخ می دهند: نقل مطالب به صورت مزبور بدون اینکه مستند به روایتی باشد و یا در تاریخ ثابت شده باشد، وجه شرعی ندارد مگر آنکه نقل آن به عنوان بیان حال به حسب برداشت متکلم بوده و علم به خلاف آن، نداشته باشد و تکلیف شنوندگان نهی از منکر است به شرطی که موضوع و شرایط آن نزد آنان ثابت شده باشد.
پس می توان چنین نتیجه گرفت که وظیفه مداحان:
الف) مصیبت ها و مطالب را مستند به روایات و یا تاریخ بخوانند.
ب) گفتن مطالب و مصیبت ها بدون سند وجه شرعی ندارد.
ج) اگر مداحان بخواهند مصیبت هایی را نقل کنند که در روایات و تاریخ نمی باشد باید:
اولا: به عنوان بیان حال (زبان حال) به حسب برداشتشان بگویند.
ثانیا: علم به خلاف بودن آن بیان حال با تاریخ و روایات نداشته باشند.
بکار بردن الفاظ خلاف شان اهل بیت (ع)
سوال :
برخی از ذاکرین در مدایح اهل بیت (ع) تعبیراتی مانند (مست مستم من، هر چه باداباد، علی پرستم من، همچون زهرا مادرت، از همه خوشگلتر، یا اباصالح (ع) بیا) را به کار می برند که به نظر می رسد با شان اهل بیت (ع) منافات دارد. به کار بردن این گونه الفاظ چه صورت دارد؟
جواب :
حضرت آیت الله خامنه ای (دام ظله العالی): معلوم نیست ظاهر این الفاظ مرادشان باشد و در هر صورت الفاظ خوب و اشعار بهتر فراوان است. آنها را بخوانند.
حضرت آیت الله فاضل لنکرانی (دام ظله العالی): نباید مسایلی که خلاف شان ائمه اطهار (ع) است و موجب هتک حرمت آنها می شود بیان شود.
حضرت آیت الله تبریزی (دام ظله العالی): به کار بردن تعبیراتی که در بین مردم سبک محسوب می شود در مورد ائمه معصومین (ع) اشکال دارد.
حضرت آیت الله صافی گلپایگانی ( دام ظله العالی): باید در مدایح اهل بیت (ع) از بهترین و رساترین مدایح که مشتمل بر مضامین صحیح و اقتباس از آیات و احادیث و نکات شعری ادیبانه و دور از غلو است استفاده شود.
حضرت آیت الله بهجت (دام ظله العالی): البته با الفاظی که در شان آن بزرگواران نیست نباید مدح کنند و الفاظ مناسبت تر فراوان است.
حضرت آیت الله مکارم شیرازی (دام ظله العالی) این گونه تعبیرات مناسب نیست.
نسبت خدایی دادن به اهل بیت (ع)
سوال :
خواندن اشعار و گفتن سخنانی که در آن به صراحت از اهل بیت (ع) به عنوان خدا یاد می شود چه حکمی دارد؟
جواب :
حضرت آیت الله مکارم شیرازی (دام ظله العالی) فرموده اند: هیچ کس حق ندارد که کلمات کفر آمیز را در مراسم اهل بیت (ع) یا غیر آن بر زبان آورد. گفتن و شنیدن آنها حرام و شرکت در چنین مجالس گناه است. و اگر گوینده بفهمد چه می گوید، از زمره مسلمین خارج می گردد. حتی استکانی را که در آن چای می خورد را باید آب کشید.
وظیفه مداحان
سوال :
وظیفه خود مداحان محترم اهل بیت (ع) با چنین افرادی که مطالب نادرست بیان می نمایند و یا اشعار را با آهنگ هایی می خوانند که انسان را به حرکت در می آورد و به طور کلی حرمت این مجالس را رعایت نمی کنند چیست؟
جواب :
حضرت آیت الله مکارم شیرازی می فرماید: مداحان محترم اهل بیت (ع) اجازه ندهند افراد مشکوک یا منحرف در سلک آنها وارد شوند و این گروه خدمتگزار را بد نام کنند. و حرمت مجالس با عظمت حسین (ع) را که مورد علاقه همه ماست بشکنند.
تعریف غنا
سوال :
مراجع بزرگوار تقلید در مورد سبک مداحی مثل آیه الله بهجت می فرمایند: غنا و حرام نباشد لطف فرموده بفرمایید غنا چیست؟
جواب :
مقام معظم رهبری ( دام ظله العالی) در تعریف غنا می فرمایند: غنا عبارت است از صدای انسان در صورتی که با ترجیع و طرب همراه بوده و مناسب مجالس لهو و گناه باشد که خواندن به این صورت و گوش دادن به آن حرام است.
روضه فاش خواندن
سوال :
آیا روضه فاش و بی پرده خواندن صحیح می باشد؟
جواب :
آیت الله بهجت (دام ظله العالی) می فرمایند: رعایت جوانب امر و اعتدال بشود.
خواندن اهل بیت (ع) با نام کوچک
سوال :
آیا درست است که اهل بیت (ع) را با نام کوچک صدا بزنیم؟
جواب :
حاج آقا مجتهدی استاد اخلاق در این رابطه می فرمایند: به اسماء متبرکه باید احترام گذاشت ... چه بسا که احترام و تجلیل از یک اسم باعث برکات و توفیقات زیادی می شود کسانی که اسماء مبارکه را با احترام ذکر نمی کنند منبرشان نور ندارد .... بگو حضرت علی اکبر (ع) نگو علی اکبر، بعضی که روضه می خوانند رعایت ادب را نمی کنند و می گویند: زینب بیچاره، بلکه بیچاره خود اوست، که رحمت بزرگان و مقربان درگاه الهی را حفظ نمی کند. وقتی که اسم ائمه (ع) را می نویسی (ع) یا (ص) ننویس بلکه کاملا علیه السلام و یا صلی الله علیه واله را بنویس.
کراهت خواندن شعر در شب جمعه
سوال :
آیا خواندن شعر در شب جمعه و روز جمعه مکروه است؟
توضیح دهید.
جواب :
در کتاب ارزشمند مفاتیح الجنان در قسمت اعمال شب جمعه، چهارمین عمل را در شب جمعه ترک شعر خواندن بیان داشته است و حدیثی از امام حدیثی از امام صادق (ع) نقل نموده است که از حضرت منقولست که مکروه است روایت شعر برای روزه دار و محرم و در محرم و در روز جمعه و شب ها، راوی گفت هر چند شعر حقی باشد؟ فرمود: هر چند شعر حق باشد. و در حدیث معتبر از حضرت صادق (ع) منقول است که حضرت رسول (ع) فرمود که هر که یک شعر بخواند در شب جمعه یا روز جمعه در آن شب و در آن روز بهره ای از ثواب به غیر آن نداشته باشد و به روایت معتبر دیگر در آن شب و در آن روز نمازش مقبول نگردد.
توصیه های امام (ره) به مداحان
در این قسمت توصیه امام (ره) به خطبا و مداحان در مورد نحوه روضه خواندن و موضوعات آن توصیه هایی داشته اند که به طور خلاصه و دسته بندی شده می توان به موارد زیر اشاره کرد:
حضرت امام (ره) می فرمودند:
1- در نوحه ها و اشعار به طور کوبنده فجایع و ستمگری های، ستمگران هر عصر یاد آوری شود.
2- دشمنان اسلام آمریکا و ... است، به طور کوبنده یاد آوری و لعن و نفرین شود.
3- مردم را سوق به اسلام و مسایل آن بدهند.
4- مردم را مهیا برای فداکاری بکنند.
5- زیاد روضه بخوانند و دو کلمه نباشد.
6- به صورتی روضه بخوانند که مردم مانند اهل بیت (ع) با ستمگران سازش نکنند. در اینجا لازم است که خطبا و مداحان عزیز توصیه های امام (ره) را گوش فرا دهند و این موضوعات را سر لوحه خود قرار دهند و سخنرانی و مداحی خود را حول این محورها تنظیم کنند. چرا که عمل به توصیه امام را حل باعث زنده نگه داشتن هدف اصلی سیدالشهداء که همان مبارزه با طاغوت و ستمگری است موجب می شود .
علت نام گذاری روضه
سوال :
در ابتداء این بخش لطف فرموده و در مورد تاریخچه روضه خوانی و اینکه چرا اصلا به این نام مصطلح شده است توضیحاتی بیان فرمایید؟
جواب :
بله مخفی نماند که گریانیدن مومنین و شعر خواندن برای مومنین و واداشتن آنان به گریستن بر مصائب اهل بیت (ع) در شرع مطهر عبادات ممدوحه مستحسنه به حساب آمده است. که ثواب های جزیله ای برای آن مقرر نموده اند. اما در مورد سوال باید عرض کنم که شعر خواندن و گریاندن بر مصائب اهل بیت (ع) از زمان خود معصومین (ع) و به تشویق خود حضرات بوده است اما چرا حالا به این نام روضه مشهور شده است. بر می گردد به سال 900، زیرا قبل این سال این صنف افرادی که به این کار مشغول بودند اسم مخصوص نداشتند تا عصر فاضل متبحر ملاحسین کاشفی (ره) روضه الشهداء را تالیف نمود مردم در مجالس مصیبت از آن کتاب می خواندند و چون کتاب دارای اغلاق سختی بود هر کس از عهده خواندن آن بر نمی آمد بلکه اشخاص مخصوصی بودند که آن کتاب را آموخته و در مجالس عزاداری می خواندند به همین دلیل ایشان معروف به روضه خوان یعنی خواننده کتاب روضه الشهداء شدند. که کمک کار آنها بالا گرفت و مطالب دیگر از اشعار و مواعظ نیز بیان می نمودند.
گریاندن عبادت است
سوال :
آیا گریاندن مردم در مصائب آل محمد (ع) عبادت محسوب می شود؟
جواب :
گریاندن مومنین بر مصائب آل محمد (ع) مثل گریستن، از عبادات موکده و مستحبات مرغوبه است و برای آن ثواب ها و اجرهایی مهیا نموده اند.
نحوه عبادت صحیح
سوال :
حال که بیان شد گریاندن در مصائب اهل بیت (ع) عبادت می باشد. در اینجا بفرمایید این عبادت را به چه نحوی باید انجام داد ؟
جواب :
این عبادت مانند سایر عبادات است که در هنگام انجام آن جز رضای خداوند و خشنودی رسول خدا و ائمه هدی (ع) غرض و مقصد دیگر نباید داشته باشد و اگر غرضی هم از این کار دارد فقط باید به دنبال ثواب هایی که وعده داده شده، باشد و یا به دنبال پاک شدن از گناهان باشد که این اغراض با اخلاص در عمل منافاتی ندارند و اگر به جای رضای خدا به دنبال جذب قلوب مردم و یا مال آنها به سوی خود باشد خود را به مهالک عظیمه انداخته است که امید نجات در آن نیست .
روضه خوانان نوکران امام حسین (ع)
سوال :
آیا این اعتقاد صحیح است که بگوییم روضه خوانان جزء نوکران خاص و سر افراز حضرت امام حسین (ع) هستند؟
جواب :
بله به مقتضای اخبار و روایات بسیاری است که در ثواب با همه شنوندگان و گریه کنندگان و خدمتگزاران شریک و سهیم خواهند بود و از خادمان و چاکران سرافراز آن حضرت شمرده می شوند.
تفاوت روضه خوانان
سوال :
آیا همه روضه خوانان دارای این مقام بالا می باشند؟
جواب :
خیر، بلکه رسیدن به این رتبه جلیله مشروط به شروطی است که با نبودن آنها زحمت ها بی فایده و رنج ها بی نتیجه خواهد بود و گاهی اسامی ایشان با نداشتن این شروط العیاذبالله یا در دفتر کسبه و تجار یا در دیوان کاذبین و خاسرین و مشرکین درج خواهد شد.
شروط روضه خوانی
سوال :
آن شروطی که روضه خوان باید داشته باشد تا جزء نوکران خاص حضرت اما حسین (ع) بشمار آید را بیان نمایید؟
جواب :
بر هر روضه خوانی که عزم نموده داخل در این صنف شود و به مقامات عالیه و ثواب های بی نهایت و اکرام های بی منت و اذیت که برای این زمره وعده داده اند برسد لازم است پیش از اشتغال در این فن، دو شرط را به طور جزم و اطمینان در خود ایجاد کند. تا از خطاها و کید های شیطانی آسوده شود و آن دو شرط یکی (اخلاص) است و دیگری(صدق).
خطر ریا در روضه خوانی
سوال :
حضرت استاد حاجی نوری استاد بزرگوار شیخ عباس قمی (ره) یکی از شرایط مداحان را اخلاص بیان نموده اند. مگر ریا کردن در روضه خوانی چه خطرهایی را می تواند به دنبال داشته باشد.؟
جواب :
حضرت حاجی نوری (ره) در کتاب ارجمند لولو و مرجان خطرهای ریا در روضه خوانی را به بخش های زیر تقسیم می نمایند که به طور مختصر عبارتند از:
اول) به سبب ریا و غرض فاسد که رضای غیر خدا و اهل بیت (ع) می باشد، خود را از ثواب ها و فیوضاتی که برای این طایفه مهیا نموده اند محروم می کند و به جیفه گندیده دنیا می پردازد .
دوم) این افراد داخل در جماعتی می شوند که آل محمد (ع) را سبب تجارت و معاش خود کرده اند. و امام باقر (ع) می فرماید: (ولا تستا کل الناس بنا فتفتقر) یعنی مال مردم را به سبب ما مخورید که فقیر خواهی شد. و ظاهرا مراد از فقر، فقر در دنیا و آخرت هر دو می باشد.
سوم) این افراد داخل در جماعتی می شوند که آخرت خود را به دنیا می فروشند.
رسول خدا (ع) شر الناس من باع آخرته بدنیاه و ... ) یعنی مردمان بد آن کسانی هستند که آخرت خود را به دنیایشان فروختند.
چهارم) این افراد جزء عالمان بی عمل خواهند شد که سخنان نیکویی می گویند که خود عمل نمی کنند.
سوال :
متاسفانه با این توضیحاتی که فرمودید در بعضی از افراد این صنف دیده می شود که این امور را برای کسب و تحصیل مال قرار داده اند. و مثل سایر اهل تجارت معامله می کنند و در زیادی و کمی مبلغ چانه می زنند. و یا بعضی در بالای منبر بانی می طلبند. با این حال خود را از چاکران خاص حضرت سیدالشهداء(ع) می شمرند و می گویند: آقایم امام حسین (ع) چنین کرد و یا چنین فرمود) در این مورد بیشتر توضیح دهید!
جواب :
بله متاسفانه این مطلب حقیقتی است که حضرت علامه حاجی نوری در کتاب لولو و مرجان به این مورد اشاره می فرمایند که میان این افراد با حضرت سیدالشهداء ابدا علاقه نیست. و قدر و منزلت ایشان راحتی پست تر از حمال و سبزی فروش می دانند. و بیان می دارند. هر کس که فقط ذکر مناقب و فضایل و مصائب حضرت سیدالشهداء(ع) را بیان کند سمت چاکری و نوکری آن حضرت را پیدا نمی کند، بلکه روضه خوان و مداح آن زمان جزء نوکران خاص حضرت سیدالشهداء (ع) قرار می گیرد که آنچه می گوید که آنچه می گوید برای حق عزوجل و رضای اولیائش (ع) باشد. والا کاسبی بیش نیست.
راه صحیح پو گرفتن مداحان
سوال :
این بیان شما کاملا صحیح می باشد ولیکن وقتی این مباحث را بعضا با این افراد مطرح می شود. آنان عذرهایی می آورند. مثلا می گویند ما شغل دیگری نداریم و تنها منبع معیشت زن و بچه ها همین کار می باشد. در این مورد چه باید کرد؟
جواب :
علامه حاجی نوری در این رابطه می فرمایند: ببینید ما نمی گوییم اهل علم و یا روضه خوان نباید چیزی بگیرند. بلکه ما بیان می کنیم که روضه خوان با تقوا و با دیانت باید راه جواز این قسم تجارت و محلیت آن را فرا بگیرد. و قسم جایز آن را به دست آورد. و چون در این مسئله بین علماء اختلاف بسیار است مداح با تقوا باید حکم این عمل را از مرجع تقلید خود سوال کند و طبق آن عمل نماید. تا از تبعات کسب حرام و مال حرام آسوده باشد و آخرت خود را به دنیای خود نفروشد.
سوال :
خواندن اشعار، مدح یا مصیبت، با آهنگی که انسان را به حرکت در می آورد چه حکمی دارد؟ و نیز بعضی از مداحان مطالبی را به اهل بیت (ع) در قالب داستان و رویا نسبت می دهند که با مسلمات روایی و قرآنی منافات دارد در این مورد چه حکمی است؟
جواب :
حضرت آیت الله مکارم شیرازی (دام ظله العالی) در این مورد فرموده اند. تعبیرات و کارهایی که باعث وهن مذهب می شود. حرام است همه باید از آن بپرهیزند.
حکم بی سند خواندن روضه خوانان
سوال :
گاهی از مداحان مصیبت های اهل بیت (ع) را بدون سند معتبری می خوانند و منابع خود را الهام و مکاشفه برای خود می دانند آیا نقل وقایع بدین نحو صحیح است؟ وظیفه شنوندگان چیست؟
جواب :
مقام معظم رهبری (دام ظله العالی) به این سوال چنین پاسخ می دهند: نقل مطالب به صورت مزبور بدون اینکه مستند به روایتی باشد و یا در تاریخ ثابت شده باشد، وجه شرعی ندارد مگر آنکه نقل آن به عنوان بیان حال به حسب برداشت متکلم بوده و علم به خلاف آن، نداشته باشد و تکلیف شنوندگان نهی از منکر است به شرطی که موضوع و شرایط آن نزد آنان ثابت شده باشد.
پس می توان چنین نتیجه گرفت که وظیفه مداحان:
الف) مصیبت ها و مطالب را مستند به روایات و یا تاریخ بخوانند.
ب) گفتن مطالب و مصیبت ها بدون سند وجه شرعی ندارد.
ج) اگر مداحان بخواهند مصیبت هایی را نقل کنند که در روایات و تاریخ نمی باشد باید:
اولا: به عنوان بیان حال (زبان حال) به حسب برداشتشان بگویند.
ثانیا: علم به خلاف بودن آن بیان حال با تاریخ و روایات نداشته باشند.
بکار بردن الفاظ خلاف شان اهل بیت (ع)
سوال :
برخی از ذاکرین در مدایح اهل بیت (ع) تعبیراتی مانند (مست مستم من، هر چه باداباد، علی پرستم من، همچون زهرا مادرت، از همه خوشگلتر، یا اباصالح (ع) بیا) را به کار می برند که به نظر می رسد با شان اهل بیت (ع) منافات دارد. به کار بردن این گونه الفاظ چه صورت دارد؟
جواب :
حضرت آیت الله خامنه ای (دام ظله العالی): معلوم نیست ظاهر این الفاظ مرادشان باشد و در هر صورت الفاظ خوب و اشعار بهتر فراوان است. آنها را بخوانند.
حضرت آیت الله فاضل لنکرانی (دام ظله العالی): نباید مسایلی که خلاف شان ائمه اطهار (ع) است و موجب هتک حرمت آنها می شود بیان شود.
حضرت آیت الله تبریزی (دام ظله العالی): به کار بردن تعبیراتی که در بین مردم سبک محسوب می شود در مورد ائمه معصومین (ع) اشکال دارد.
حضرت آیت الله صافی گلپایگانی ( دام ظله العالی): باید در مدایح اهل بیت (ع) از بهترین و رساترین مدایح که مشتمل بر مضامین صحیح و اقتباس از آیات و احادیث و نکات شعری ادیبانه و دور از غلو است استفاده شود.
حضرت آیت الله بهجت (دام ظله العالی): البته با الفاظی که در شان آن بزرگواران نیست نباید مدح کنند و الفاظ مناسبت تر فراوان است.
حضرت آیت الله مکارم شیرازی (دام ظله العالی) این گونه تعبیرات مناسب نیست.
نسبت خدایی دادن به اهل بیت (ع)
سوال :
خواندن اشعار و گفتن سخنانی که در آن به صراحت از اهل بیت (ع) به عنوان خدا یاد می شود چه حکمی دارد؟
جواب :
حضرت آیت الله مکارم شیرازی (دام ظله العالی) فرموده اند: هیچ کس حق ندارد که کلمات کفر آمیز را در مراسم اهل بیت (ع) یا غیر آن بر زبان آورد. گفتن و شنیدن آنها حرام و شرکت در چنین مجالس گناه است. و اگر گوینده بفهمد چه می گوید، از زمره مسلمین خارج می گردد. حتی استکانی را که در آن چای می خورد را باید آب کشید.
وظیفه مداحان
سوال :
وظیفه خود مداحان محترم اهل بیت (ع) با چنین افرادی که مطالب نادرست بیان می نمایند و یا اشعار را با آهنگ هایی می خوانند که انسان را به حرکت در می آورد و به طور کلی حرمت این مجالس را رعایت نمی کنند چیست؟
جواب :
حضرت آیت الله مکارم شیرازی می فرماید: مداحان محترم اهل بیت (ع) اجازه ندهند افراد مشکوک یا منحرف در سلک آنها وارد شوند و این گروه خدمتگزار را بد نام کنند. و حرمت مجالس با عظمت حسین (ع) را که مورد علاقه همه ماست بشکنند.
تعریف غنا
سوال :
مراجع بزرگوار تقلید در مورد سبک مداحی مثل آیه الله بهجت می فرمایند: غنا و حرام نباشد لطف فرموده بفرمایید غنا چیست؟
جواب :
مقام معظم رهبری ( دام ظله العالی) در تعریف غنا می فرمایند: غنا عبارت است از صدای انسان در صورتی که با ترجیع و طرب همراه بوده و مناسب مجالس لهو و گناه باشد که خواندن به این صورت و گوش دادن به آن حرام است.
روضه فاش خواندن
سوال :
آیا روضه فاش و بی پرده خواندن صحیح می باشد؟
جواب :
آیت الله بهجت (دام ظله العالی) می فرمایند: رعایت جوانب امر و اعتدال بشود.
خواندن اهل بیت (ع) با نام کوچک
سوال :
آیا درست است که اهل بیت (ع) را با نام کوچک صدا بزنیم؟
جواب :
حاج آقا مجتهدی استاد اخلاق در این رابطه می فرمایند: به اسماء متبرکه باید احترام گذاشت ... چه بسا که احترام و تجلیل از یک اسم باعث برکات و توفیقات زیادی می شود کسانی که اسماء مبارکه را با احترام ذکر نمی کنند منبرشان نور ندارد .... بگو حضرت علی اکبر (ع) نگو علی اکبر، بعضی که روضه می خوانند رعایت ادب را نمی کنند و می گویند: زینب بیچاره، بلکه بیچاره خود اوست، که رحمت بزرگان و مقربان درگاه الهی را حفظ نمی کند. وقتی که اسم ائمه (ع) را می نویسی (ع) یا (ص) ننویس بلکه کاملا علیه السلام و یا صلی الله علیه واله را بنویس.
کراهت خواندن شعر در شب جمعه
سوال :
آیا خواندن شعر در شب جمعه و روز جمعه مکروه است؟
توضیح دهید.
جواب :
در کتاب ارزشمند مفاتیح الجنان در قسمت اعمال شب جمعه، چهارمین عمل را در شب جمعه ترک شعر خواندن بیان داشته است و حدیثی از امام حدیثی از امام صادق (ع) نقل نموده است که از حضرت منقولست که مکروه است روایت شعر برای روزه دار و محرم و در محرم و در روز جمعه و شب ها، راوی گفت هر چند شعر حقی باشد؟ فرمود: هر چند شعر حق باشد. و در حدیث معتبر از حضرت صادق (ع) منقول است که حضرت رسول (ع) فرمود که هر که یک شعر بخواند در شب جمعه یا روز جمعه در آن شب و در آن روز بهره ای از ثواب به غیر آن نداشته باشد و به روایت معتبر دیگر در آن شب و در آن روز نمازش مقبول نگردد.
توصیه های امام (ره) به مداحان
در این قسمت توصیه امام (ره) به خطبا و مداحان در مورد نحوه روضه خواندن و موضوعات آن توصیه هایی داشته اند که به طور خلاصه و دسته بندی شده می توان به موارد زیر اشاره کرد:
حضرت امام (ره) می فرمودند:
1- در نوحه ها و اشعار به طور کوبنده فجایع و ستمگری های، ستمگران هر عصر یاد آوری شود.
2- دشمنان اسلام آمریکا و ... است، به طور کوبنده یاد آوری و لعن و نفرین شود.
3- مردم را سوق به اسلام و مسایل آن بدهند.
4- مردم را مهیا برای فداکاری بکنند.
5- زیاد روضه بخوانند و دو کلمه نباشد.
6- به صورتی روضه بخوانند که مردم مانند اهل بیت (ع) با ستمگران سازش نکنند. در اینجا لازم است که خطبا و مداحان عزیز توصیه های امام (ره) را گوش فرا دهند و این موضوعات را سر لوحه خود قرار دهند و سخنرانی و مداحی خود را حول این محورها تنظیم کنند. چرا که عمل به توصیه امام را حل باعث زنده نگه داشتن هدف اصلی سیدالشهداء که همان مبارزه با طاغوت و ستمگری است موجب می شود .
منوی اصلی
امور هیئات مذهبی
امور کانون های فرهنگی
امور انجمن های اسلامی
مناسبت های مذهبی