فصل پنجم
آثار تشکلات دینی
بعضی از آثار کار تشکلات دینی
اثر اول : نو آوری
( مهمترین عامل نو آوری )گروهها به دليل تمايل به گرفتن تصميمهاي مخاطرهآميز، ميتوانند خلاقتر و نوآورتر از افراد باشند
موانع خلاقیت در چهار مورد خلاصه می شود.
1- ترس از انتقاد و شکست
2- عدم اعتماد به نفس
3- تمایل به همرنگی و همگونگی
4- تمرکز ذهن :انسدادهای ادراکی
اصول مدیریت برا ی نوآوری بدین شرح اند:
1- جداسازی افراد از یکدیگر و جور کردن افراد با هم
2- نظارت و گوشزد کردن
3- پاداش دادن به افرادی که چندین نقش را ایفا می کنند
برای نوآوری
در تبلیغ نیازمند دانستن و به کار بستن بایسته های کارشناسی و علمی فوق هستیم. داشتن برنامه و فکر تازه در آغاز هر هفته (نمی گویم هر روز!) برای تک تک ما ضروری است
عوامل موثر در خلاقیت و نوآوری به چهار دسته تقسیم شده اند:
1- به کارگیری و جذب نیروهای خلاق و نوآور
2- امکانات مناسب تحقیقاتی و مالی برای کوشش های نوآورانه
3- آزادی عمل کافی در انجام فعالیت ها و تلاش های خلاق
4- به کارگیری نتایج حاصل از فعالیت های خلاق و دادن پاداش مناسب به افراد خلاق
افراد خلاق دارای مشخصه های زیر هستند:
1) به وضع موجود رضایت نمی دهند و طالب تغییر هستند
2) در دوران بچگی در محیطی با غنای فرهنگی، پرورش یافته اند.
3) در کار اندیشیدن تاجایی که ممکن است، از قالب و چارچوب می گریزند.
4) اضطراب و دلواپسی شان در کمترین حد است.
5) استقلال نظر و پویایی بالایی دارند.
6) استبداد رأی در آنها در کم ترین حد ممکن است.
7) موضع گیری آنها ناظر بر بازدهی بیشتر است.
8) تکانه ها و امیال درونی شان با تأکید و تصدیق بیشتر مواجه می شوند.
9) میزان درگیری ها و تعارضات درونی شان در سطح متعادلی قرار دارد.
اثر دوم : بهترین قضاوت
قضاوت گروهي بهتر از قضاوت شخصي افراد متوسط است.
اثر سوم : تبادل اطلاعات
درصورتي كه حل مسأله نيازمند تقسيم كار و تبادل اطلاعات باشد، گروهها و تشکلها موفقتر از افراد عمل ميكنند.
امام على «علیه السلام »- از جمله توصيههايى كه در «حاضرين» (هنگام بازگشت از نبرد صفّين) براى امام حسن مجتبى « علیه السلام » نوشته است: براى هر يك از كاركنانت كارى تعيين كن، و از او مسئوليّت بخواه؛ اين رفتار (تقسيم كار)، شايستهتر است، تا (همه وظيفه خود را انجام دهند و) كارها را به عهده يك ديگر نگذارند.
الحياة با ترجمه احمد آرام، ج5، ص: 460
تقسیم کار در زنبور عسل
در گذشته كمتر و امروز بر اثر مطالعات پىگير دانشمندان بسيار بيشتر، اين نكته ثابت شده است كه زنبوران عسل داراى زندگى بسيار منظم توام با برنامهريزى و تقسيم كار و مسئوليت و نظام بسيار دقيق است.
تفسير نمونه ج11 306 8 - زندگى عجيب زنبوران عسل
تقسيم كار، تعاون و شريك كردن ديگران در كارهاى خير، حتّى در حسّاسترين موارد، از عوامل الفت جامعه است. در اين آيه، دو ركعت نماز جماعت ميان دو گروه تقسيم شده، تا تبعيضى پيش نيايد و همه در خير شريك باشند. «وَ لْتَأْتِ طائِفَةٌ أُخْرى ...»
[سوره النساء (4): آيه 102]
وَ إِذا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَ لْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرائِكُمْ وَ لْتَأْتِ طائِفَةٌ أُخْرى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَ لْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَ أَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَ أَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً واحِدَةً وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كانَ بِكُمْ أَذىً مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَ خُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكافِرِينَ عَذاباً مُهِيناً
تفسير نور ج2 369
اثر چهارم : منشا بخش عمده دین مردم
مردم بخش عمده اي از دين خود را در مساجد از روحانيت و يا هيأت هاي مذهبي و تشکل هاي ديني مي گيرند و اين دو نهاد مهم ترين نقاط قوت کشور اسلامي ايران به شمار مي روند،
کمال مردانگی و جوانمردی در حضر سه چیز است است که هر سه در مساجد و هیئات موجود است :
از امام صادق علیه السلام نقل شده : مروت دو تا است يكى در حضر و يكى در سفر .اما در حضر :
1) خواندن قرآنست،
2) و حضور در مساجد و صحبت با نيكان
3) و اندیشه در فقه و مسائل دينى
و اما در سفر بخشيدن توشه و شوخى در جز آنچه خدا را بخشم آورد، و كم مخالفت كردن با همسفران، و بازگو نكردن احوالشان پس از جدائى (يعنى در آنچه ناپسند است).
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ الْمُرُوَّةُ مُرُوَّتَانِ مُرُوَّةُ الْحَضَرِ وَ مُرُوَّةُ السَّفَرِ- فَأَمَّا مُرُوَّةُ الْحَضَرِ فَتِلَاوَةُ الْقُرْآنِ وَ حُضُورُ الْمَسَاجِدِ- وَ صُحْبَةُ أَهْلِ الْخَيْرِ وَ النَّظَرُ فِي الْفِقْهِ-
وَ أَمَّا مُرُوَّةُ السَّفَرِ فَبَذْلُ الزَّادِ- وَ الْمِزَاحُ فِي غَيْرِ مَا يُسْخِطُ اللَّهَ- وَ قِلَّةُ الْخِلَافِ عَلَى مَنْ صَحِبَكَ- وَ تَرْكُ الرِّوَايَةِ عَلَيْهِمْ إِذَا أَنْتَ فَارَقْتَهُمْ
امام ششم بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار ج73 313 باب 59 معنى الفتوة و المروة
اثر پنجم : نقش مهم تشکلهای دینی
اهمیت هر جیزی بستگی به نقش آن دارد از اینرو
نقش و اهميت گروه تشكل:
مهمترين اثر و اهميت يك تشكل هماهنگي و همافزايي در هر فعاليت و تخصص است و يك فرد با عضويت در يك گروه، ضمن پيگيري اهداف خود، ياريگر افراد ديگر در هدف مشترك است و از سوي ديگر ميتواند نماينده گروه خود در يك سازمان و يك تشكل بزرگتر باشد.
تشكلهاي ديني ميتوانند، متناسب با اهداف افراد و اساسنامهي خود يك يا چند نقش از موارد زير را بپذيرند:
هفت نقش مهم
1) نقش آموزشي و بازآموزي
هيئات با تشكيل مجالس وعظ و عزاداري نقش مهمي در ارتقاي سطح بينش ديني اعضا ايفا مينمودند. آنها در زنده نگهداشتن حماسه كربلا به وظيفه خود خوب عمل كردند
تقويت بنيه فكري تشكل هاي ديني از طريق نشريات، تهيه فيلم هاي مناسب و كلاسهاي آموزشي .
2) نقش اجتماعي
غنی کردن اوقات فراغت جوانان
3) نقش اطلاعرساني
تحولي كه به صورت " نشر الكترونيك ،" پست الكترونيك " و نگهداريهاي نوين به منصه ظهور رسيده است ، براي محققان و تحقيقات علمي شرايط تازه اي پيش آورده است . لذا پرداختن به نرم افزار و بخصوص نرم افزارهاي اساسي و بزرگ بسيار حياتي است
4) نقش پژوهشي
بسیاری از تاکتیک ها ، تکنیک هایی که امروز زندگی شخصی ، حرفه ای و علمی ما را غنا بخشیده ، حاصل تلاش های پژوهشی جمعی است . و برای این امر تشکلیل دادن ماهنامه و یا بروشورهای موثر و جذاب برای یک تشکل دینی بسیار موثر است .
5) نقش تخصصي
در این امر به دانشگاه تخصصی امام صادق علیه السلام اقتدا کنیم که خروجی های این دانشگاه افرادی بودند که در رشته های گوناگون متخصص شدند .
6) نقش حمايتي و رفاهي
امور مادی و معنوی از قبیل حضور فعال در مراسم تجليل از افراد ممتاز و فعال و حمايت از گسترش فرهنگ کتابخواني و مطالعه ( کتابهای حدیثی و تفسیری )تشکیل دادن صندوق قرض الحسنه و ...
7) نقش هماهنگي
هماهنگی، مجموعهای از ساز و كارهای ساختاری و انسانی است كه برایمرتبط كردن مؤثر اجزای هر نظام (جامعه)، برای تسهيل در كسب اهدافطراحی میشود.
حضرت علی(ع) درباره وحدت و هماهنگی علم و عمل میفرمايد:
علم و عمل دارای پيوندی نزديك [و دارای هماهنگی] هستند.
همبستگی و وحدت در راه حق گرچه كراهت داشته باشيد ، ازپراكندگی در راه باطل گرچه مورد علاقه شماباشد ، بهتر است؛ زيراخداوند سبحان، به گذشتگان و آيندگان چيزی را به تفرقه عطا نفرمودهاست.
قرآن نيز درباره هماهنگی میفرمايد:
و از مشركان نباشيد؛ كسانی كه دين خدا را قطعه قطعه كردند وفرقهفرقه شدند و هر حزبی بدان چه پيش آنها است، دلخوش شدند.
اثر ششم : رقابت
د ر كار انفرادي چون سرمايه يك نفر كم است توانايي رقابت با ديگران وجود ندارد و باید به شكل گروهي انجام شود (تا سرمايه ها جمع شوند )
اثر هفتم : توانایی بیشتر در برابر مشکلات
در كار(گروهي) توانايي برخورد با مشكلات و خطرات احتمالي بيشتر است چون مسئوليت ها و تعهدات تقسيم مي شود و همچنين در تبليغات موفق تر هستند.
اثر هشتم : استفاده بهينه از زمان
در كار گروهي استفاده بهينه از زمان مي شود چرا؟ چون در كار گروهي تقسيم كار وجود دارد پس طي زمان مقرر كار انجام مي شود.
اثر نهم : بیشتر شدن بازده کار
در كار گروهي بازده كاري خيلي بهتر از انفرادي است و خيلي زود به اهداف خود ميرسند.
اثر دهم : كاهش اضطراب
آموختن اصول ارتباطات گروهي و به كار بستن توصيههاي آن براي پيشرفت كيفيت ارتباطات ميتواند موجب كاهش اضطراب باشد
اثر یازدهم : فهم بهتر ارتباطي
عضويت در گروه موجب تحقيق پيرامون ارتباطات و پاسخ و حل سئوال ارتباطي در ضمير شخص خواهد شد.کار گروهي در تشکلات دینی فرصت ايجاد نگرش هاي مثبت نسبت به گروه به وجود مي آورد و شرکت در کار و بحث گروهي باعث ايجاد يادگيري عميق تر و ماندگارتر مي شود.
اثر دوازدهم : تقویت تعامل عاطفي
تشکلات دینی تقویت عاطفی را بين آنها تقويت مي کند. انسان موجودي اجتماعي است.
اثرسیزدهم : آشنا شدن بیشتر با مشکلات
کار در تشکلات دینی همراه با مومنان ، انسان را با مشکلاتي که بر سر راه زندگي اجتماعي آنها وجود دارد، آشنا مي کند و راه مقابله و برطرف کردن مشکلات را به آنان مي آموزد. در واقع، اين تمريني کوچک براي رسيدن به زندگي اجتماعي یزرگتر است.
اثر چهاردهم : بدست آوردن تجربه بیشتر
انسان علاوه بر تجربه اندوزي در تقسيم کار و مسئوليت، تجربياتي نيز در زمينه مديريت و سازمان دهي فعاليت ها به دست مي آورند.
اثر پانزهم : اجتماع گرایی
کار تشکلات دینی انسان را از انزوا در می آورد .
اثر شانردهم : تقویت روحیه همفکری و همیاری
کار گروهي روحيه همفکري، همياري و همدلي را افزايش مي دهد و جلوي رقابت ناسالم را مي گيرد
اثر هفدهم : توطئههای دشمنان
تشکلهای دینی در بازدارندگی، تهدیدزدایی و خنثیسازی توطئههای دشمنان دین نقش بسزایی دارند.