سياستهاى بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران
شرح:
شوراى عالى انقلاب فرهنگى در جلسه 513 مورخ20/12/81 به پيشنهاد شوراى فرهنگى و اجتماعى زنان، سياستهاى بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران را به اين شرح تصويب كرد:
مقدمه:
به اعتقاد جامعه شناسان فراغت تجربهاى است كه فرد هنگام رهايى از اشتغالات و الزامات كار روزانه بر اساس تمايلات و رهيافتهاى شخصى و مشاركت داوطلبانه متناسب با نياز و ذوق خود انتخاب مىكند تا جسم، فكر و شخصيت او رشد و پرورش يابد. سياست فرهنگى نظام اسلامى نيز درخصوص اوقات فراغت بر مبناى زمينهسازى جهت گذران مطلوب، مفيد و سازنده آن و هدايت فكرى و عملى و بارور سازى اوقات زندگى است. لذا فراغت در نظام ارزشى اسلام جنبه فرهنگى و دينى داشته و از صورت تفريح و سرگرمى صرف خارج است. زمان فراغت، زمان رشد و شكوفايى استعدادها، تقويت روحيه، مشاركت فعال فرهنگى و اجتماعى و زمان خودسازى در عين كسب نشاط پايدار، شادابى، طراوت و كارايى و رفع خستگى فكرى و روانى در زندگى فردى و جمعى است. لذا ضرورى است تا جوامع آگاه با اجراى سياستهاى مناسب و سنجيده اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى، ايجاد تسهيلات و خدمات، فراهم كردن فضاها و محيطهاى مناسب فرهنگى و ورزشى، اتخاذ روشهاى تشويقآميز و...، از هدر رفتن اوقات فراغت جلوگيرى كرده و به بارورى آن كمك نمايند.
اهداف:
1- ايجاد هماهنگى ميان كليه دستگاههاى سياستگذارى، برنامهريزى، اجرايى و نظارتى بمنظور استفاده بهينه از توان و امكانات موجود و تبادل تجربيات، اطلاعات و منابع درخصوص اوقات فراغت زنان و دختران.
2- مهارت بخشى و ارتقاء سطح آگاهى، خردمندى و توانمنديهاى فردى، خانوادگى و اجتماعى زنان و دختران در راستاى ايفاى نقش اساسى آنان در عرصههاى مختلف.
3- جهت دهى به برنامهها و فعاليتهاى مختلف گذران اوقات فراغت زنان و دختران در راستاى تأمين سلامت جسمى و بهداشت روانى، كاهش اضطراب و خستگى، كسب نشاط و شادى، شناسايى و رشد استعدادها، تقويت تمايلات دينى و اخلاقى و هويت دينى و ملى زنان.
4- توسعه، تجهيز و گسترش امكانات مراكز فرهنگى و ورزشى براى گذران اوقات فراغت بانوان با اولويت به مناطق محروم.
مؤلفه 1 . برنامه و فعاليت
راهبرد 1 . ضرورت جهت دهى به برنامهها و فعاليتهاى فرهنگى
سياستهاى اجرايى:
- توجه به تنظيم و ارائه برنامهها و توليدات فرهنگى ويژه بانوان، متناسب با سن، سطح تحصيلات، وضعيت تأهل و وضعيت فرهنگى - اجتماعى، نيازهاى روحى و روانى، مقتضيات محل زندگى، خصوصيات اقليمى، سنتها، آداب و رسوم محلى و منطقهاى.
- تبليغ فرهنگ بهرهورى و استفاده بهينه و مثبت از اوقات فراغت در ميان بانوان و خانوادههاى آنان از طريق ذكر فوائد آن در زندگى فردى، خانوادگى و اجتماعى و حساسيت بخشى به خانوادهها.
- جهت دهى زنان خانه دار در خصوص بهرهورى بهينه از اوقات فراغت در خانه از طريق افزايش سطح آگاهى، انجام كارهاى عامالمنفعه و كسب ساير مهارتهاى فردى و اجتماعى توسط رسانههاى مختلف و آموزشهاى غير حضورى.
- جهت دهى برنامهها به سمت رشد روحيه خلاقيت، ابتكار، نوآورى و تقويت اعتماد به نفس و خودباورى در ميان زنان و دختران.
- توجه به بارورسازى اوقات فراغت متناسب با تحولات اجتماعى، فرهنگى و اقتصادى جامعه.
- پرهيز از گرايش برنامهها به سمت ابتذال، سطحى نگرى، خودباختگى فرهنگى و مظاهر فسادآور غرب.
- ترغيب عمومى بويژه در زنان و خانوادهها نسبت به مؤانست بيشتر با طبيعت و بهرهمندى از مواهب طبيعى و سير و سفر.
- ترغيب زنان به امر ورزش به عنوان مروجين و مشوقين ورزش در خانواده و تأثير سلامتى و شادابى آنها در تأمين سلامت روانى، اجتماعى و فرهنگى خانواده و جامعه.
- تبليغ و ترويج فرهنگ مطالعه و استفاده مطلوب از اوقات فراغت براى تقويت قوه ادراك و تحليل و ارتقاء سطح آگاهىها.
- توجه به جهتگيريهاى صحيح فكرى، فرهنگى، اعتقادى در برنامهها بمنظور آشنايى زنان و خانوادهها با زمينهها و مجارى تهاجم فرهنگى، تحكيم ايمان، تقويت باور دينى و رشد هويت فرهنگى و اجتماعى آنان.
- تبيين، ترويج و تبليغ فرهنگ عفاف و رعايت اصول و موازين اخلاقى و ارزشى در محيطهاى فرهنگى.
- ارائه معلومات لازم براى آشنايى، پيشگيرى و توانمند سازى زنان در مقابله با آسيبهاى اجتماعى و فرهنگى زنان، آگاهى از مسائل بهداشت جسمى، روانى، محيطى و تغذيه صحيح زنان و كودكان، اطلاع از روشهاى تربيتى و پرورش فرزندان، فنون و مديريت خانه و روابط خانوادگى، حقوق و تكاليف زوجين، آشنايى با قوانين كشورى، مباحث اخلاقى و دينى در قالبها و شيوههاى جذاب و نوين.
- افزايش آگاهى و توان نقد و تحليل مسائل فرهنگى - اجتماعى زنان درخصوص شخصيتپردازى و نقشهاى ارائه شده از زنان در رسانههاى مكتوب و تصويرى.
راهبرد 2 . ضرورت تقويت و گسترش برنامهها و فعاليتهاى مذهبى و اتخاذ تدابير لازم براى جذب مخاطبين اين برنامهها
سياستهاى اجرايى:
- ارائه اطلاعات و معلومات، متناسب با نيازهاى فكرى، فرهنگى و اجتماعى بانوان با رويكرد به مبانى دينى و منطبق با سياستها و قوانين نظام جمهورى اسلامى ايران.
- لزوم توجه به بزرگداشت مناسبتها و ايام ويژه و معرفى آداب و رسوم متعارف مراسم و اعياد مذهبى.
- تقويت و تعميق محتواى معنوى برنامههاى تفريحى، ورزشى و سرگرم كننده و فرآوردههاى فرهنگى )فيلمها، نمايشگاهها، مسابقات، تئاترها و ...( ارائه شده در اوقات فراغت زنان و دختران.
- اتخاذ شيوههاى تشويق مستقيم و غير مستقيم زنان براى جلب مشاركت آنان و بهرهورى از برنامههاى مذهبى و سازنده.
راهبرد 3 . توسعه تحقيقات بمنظور ارتقاء كيفى و كمّى برنامهها و فعاليتهاى مربوط به اوقات فراغت زنان
سياستهاى اجرايى:
- انجام تحقيقات نيازسنجى از زنان و دختران بمنظور موضوعبندى، اولويت بندى و تنظيم برنامههاى مربوط به اوقات فراغت زنان با رعايت اصل تنوع، جذابيت، كارآمدى و جديد بودن برنامهها.
- تعيين اولويتهاى تحقيقاتى در خصوص نحوه تأمين اوقات فراغت و ارزيابى مستمر از برنامههاى فرهنگى بانوان از طريق پژوهشهاى نظر سنجى و تأثير سنجى بر زندگى فردى، اجتماعى و.... زنان و دختران.
- انجام پژوهشهاى تطبيقى بمنظور استفاده از راهكارهاى عملى و اقدامات انجام يافته پيرامون اوقات فراغت زنان و دختران در كشورهاى مسلمان و غير مسلمان.
- انجام پژوهشهاى تطبيقى براى بهبود وضعگذران اوقات فراغت زنان در مراكز فرهنگى مختلف و تبادل اطلاعات.
راهبرد 4 . ضرورت ايجاد زمينههاى مناسب براى بهره ورى اقتصادى از اوقات فراغت زنان و دختران.
سياستهاى اجرايى:
- ترويج فرهنگ كارمحورى و استفاده عملى از دانش در زندگى فردى و اجتماعى زنان و دختران.
- توجه به آموزشهاى فنى و حرفهاى و دانشهاى كاربردى.
- مهارت بخشى لازم به زنان و دختران بمنظور گسترش اشتغال مولد خانگى و كاهش معضل بيكارى.
- ارزش گذارى و ارائه گواهينامه و مدرك معتبر رسمى به دانشآموزان و دانشجويان شركت كننده در برنامههاى اوقات فراغت و لحاظ نمودن آن در نظام آموزشى كشور و مراكز كاريابى.
مؤلفه 2: نيروى انسانى
راهبرد .1شناسايى، تربيت و بهرهگيرى از نيروهاى كارآمد در عرصه فعاليتهاى فرهنگى و تقويت كادر فرهنگى مراكز مربوط.
سياستهاى اجرايى:
- استفاده از زنان توانمند و متعهد )از دانش آموختگان حوزوى، دانشگاهى و نيروهاى دستگاههاى اجرايى( بمنظور جلب مشاركت آنان در برنامه ريزى و اجراى اوقات فراغت بانوان.
- پيش بينى ضوابط و شرايط خاص علمى، اخلاقى و فرهنگى ويژه مربيان، متناسب با شرايط و ويژگيهاى برنامههاى مختلف.
- لزوم استفاده از توانايىها و ظرفيتهاى دختران روستايى و عشايرى و استفاده از آنان براى بهينهسازى وضع فرهنگى - اجتماعى و اقتصادى زنان روستايى در قالب طرحهاى اوقات فراغت.
- اتخاذ تدابير لازم براى جذب و تربيت مديران و برنامهريزان فرهنگى - اجتماعى از ميان بانوان متعهد و متخصص.
مؤلفه 3 . مديريت و نظارت
راهبرد 1 . ضرورت تقويت مديريت كلان فرهنگى و اتخاذ روشها و شيوههاى كارآمد نظارتى در برنامهريزى اوقات فراغت
سياستهاى اجرايى:
- تدوين شاخصها و نظام ارزشيابى از عملكرد مديران و برنامههاى مراكز ذىربط در ابعاد مختلف بمنظور تكميل و ارائه الگوهاى موفق از نحوه گذران اوقات فراغت زنان.
- ارتقاء سطح آگاهيها و توانمنديهاى فرهنگى مديران و مسئولان از طريق برگزارى دورههاى آموزش ضمن خدمت بصورت كوتاه مدت و دراز مدت.
- تشويق و ترغيب مديران خلاق، معرفى شيوههاى موفق مديريت و نيز معرفى مراكز نمونه در گذران اوقات فراغت.
- نقد و ارزيابى مستمر برنامههاى اوقات فراغت بانوان در مراكز ذىربط بمنظور بازنگرى براى تعميق محتوا و جذابيت و تقويت تمايلات دينى و اخلاقى در برنامهها.
راهبرد 2 . هماهنگى ميان دستگاهها و مراكز فرهنگى براى استفاده بهينه از امكانات، منابع و نيروى انسانى يكديگر
سياستهاى اجرايى:
- تخصيص بودجه و منابع مالى و امكانات لازم توسط دستگاه و سازمانهاى ذىربط براى تأمين اوقات فراغت بانوان و تبادل تجهيزات و امكانات بين دستگاههاى اجرايى براى تأمين اوقات فراغت بانوان.
- برنامهريزى، ايجاد هماهنگى و نظارت بر اجراى سياستها و برنامههاى اوقات زنان و دختران در مركز توسط شوراى اجتماعى وزارت كشور در استانها به عهده كميته زنان و جوانان مىباشد.
- تهيه گزارش عملكرد سالانه درخصوص برنامههاى اوقات فراغت توسط مديران هر دستگاه و ارسال آن به كميته زنان و جوانان در استانها و انتشار آن توسط شوراى اجتماعى وزارت كشور.
- شناسايى مشكلات و معضلات موجود در مراكز مربوط در خصوص گذران اوقات فراغت زنان و ارائه راهكارهاى مناسب براى حل آنان.
مؤلفه 4 . توسعه و تجهيز و گسترش امكانات
راهبرد 1 . شناسايى و گسترش امكانات و تجهيزات فرهنگى دستگاهها براى استفاده بانوان در اوقات فراغت .
سياستهاى اجرايى:
- ايجاد زمينه مناسب براى مشاركت و سرمايهگذارى سازمانهاى دولتى، غير دولتى و آحاد مردم براى احداث مراكز فرهنگى، هنرى و ورزشى ويژه بانوان.
- شناسايى و معرفى مراكز فرهنگى - اجتماعى )تخصصى و عمومى( براى اطلاع و استفاده ساير دستگاهها و نهادها از امكانات و توليدات فرهنگى موجود و اطلاع رسانى عمومى به زنان و دختران براى بهرهمندى از اين مراكز.
- فراهم نمودن زمينههاى لازم براى بهرهمندى بانوان محروم و مستضعف از امكانات موجود فرهنگى بدون پرداخت هزينه.
- اتخاذ تدابير مناسب براى توسعه مراكز فرهنگى و بهرهمندى سريع، آسان و ارزان از تسهيلات فراغتى در محل زندگى بانوان و توزيع عادلانه اين امكانات در استانهاى مختلف كشور.
- رعايت ضوابط معمارى اسلامى و ملى با توجه به خصوصيات روحى و جسمى بانوان در ساخت و تجهيز مراكز فرهنگى ويژه آنان.
- ايجاد مجتمعهاى چند منظوره فرهنگى، هنرى، ورزشى محفوظ و مستتر در تهران با امكانات گوناگون اعم از كتابخانه، سالن اجتماعات، سالن سينما، مهدكودك، وسايل شهربازى، غذاخورى، محل خريد و ... بعنوان يك حركت آغازين و الگويى.
- اختصاص بوستانها، مراكز فرهنگى و تفريحى مختص بانوان.
- پيشبينى ضبط و تكثير كلاسهاى آموزشى براى استفاده غيرحضورى علاقمندان .
تبصره:
آييننامه اجرايى سياستهاى فوق را شوراى اجتماعى وزارت كشور تهيه و دبيرخانه شوراى عالى انقلاب فرهنگى به دستگاههاى ذىربط ابلاغ مىكند. نظارت بر اجراى آن نيز بر عهده هيئت نظارت و بازرسى شوراى عالى انقلاب فرهنگى مىباشد.